Goudse kaas is de bekendste Nederlandse kaas en staat op plek drie van meest gegeten kazen ter wereld. Maar wat maakt Goudse kaas zo bijzonder? En wat is het verschil met Noord-Hollandse kaas? In dit artikel leggen we alles uit.
Wat is Goudse kaas precies?
Goudse kaas is een type kaas dat gemaakt wordt volgens een specifiek recept. Dit recept moet voldoen aan de kenmerken beschreven in de Codex Alimentarius, de internationale voedingsmiddelenwet. Een Goudse kaas is altijd een 48+ kaas – ook wel volvette harde kaas genoemd.
De vorm kan variëren: van een rechthoekige broodvorm tot een klassiek rond wiel, met een gewicht tussen de 2,5 en 16 kilo. Wat ze allemaal gemeen hebben is het kenmerkende kaasmaakproces met stremsel, wrongel en pekel.
Waar komt de naam Goudse kaas vandaan?
De naam verwijst naar de stad Gouda, waar in de 17e eeuw het hart van de Nederlandse kaashandel lag. Hier werden kazen ingekocht, verkocht en geëxporteerd. De kaas heette oorspronkelijk ‘zoetemelkse kaas’, maar al snel werd de naam Goudse kaas gemeengoed – en dat is altijd zo gebleven.
Belangrijk om te weten: Goudse kaas is geen beschermde naam. Dat betekent dat iedereen ter wereld kaas mag maken en verkopen onder de naam ‘Goudse kaas’, zolang het recept klopt. Dit verklaart waarom je Goudse kaas in vrijwel elk land kunt vinden – maar ook waarom de kwaliteit enorm kan verschillen.
Het Gouda Holland keurmerk
Om de echte Nederlandse Goudse kaas te beschermen heeft de Europese Unie in 2010 het keurmerk Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) toegekend aan Gouda Holland. Wanneer je dit keurmerk op een kaas ziet, weet je zeker dat het gaat om:
- 100% Nederlandse melk
- Van Nederlandse koeien
- Gemaakt en gerijpt op Nederlandse bodem
Meer weten? Lees ons artikel over het Gouda Holland keurmerk.
Goudse kaas vs. Noord-Hollandse kaas
Hier zit een belangrijk verschil dat veel mensen niet kennen. Noord-Hollandse kaas is Goudse kaas – maar dan exclusief gemaakt van melk uit Noord-Holland. Dit geeft de kaas een eigen karakter: romiger, voller en iets zoeter en fruiter dan een standaard Goudse kaas.
Bij Cheese In A Box zijn we gespecialiseerd in Noord-Hollandse kaas. Alle kazen worden vers gesneden en vacuüm verpakt, zodat je thuis geniet van dezelfde kwaliteit als bij de kaasboer op de markt.
Soorten Goudse kaas: van jong tot overjarig
Er bestaan veel verschillende Goudse kazen. Het grootste verschil zit in de rijpingstijd. Hoe langer een kaas rijpt, hoe meer vocht er verdwijnt. Daardoor wordt de smaak krachtiger, zouter en pittiger, en de textuur harder.
Rijpingstijd overzicht (voor een 12 kg kaas)
- Jonge kaas – 1 maand: mild en romig
- Jong belegen – 2 maanden: iets meer smaak, nog zacht
- Belegen – 4 maanden: volle smaak, licht pittig
- Extra belegen – 6 maanden: krachtig en stevig
- Oude kaas – 10 maanden: intens en kruimelig
- Overjarige kaas – 24+ maanden: zeer krachtig, brokkelstructuur
Hoe groter de kaas, hoe langer de rijpingstijd. Een klein kaasje van 4 kilo is sneller gerijpt dan een groot wiel van 16 kilo.
Variaties met kruiden
Naast de rijpingstijd zorgen ook toevoegingen voor variatie. Denk aan komijnekaas, kaas met Italiaanse kruiden, of zelfs truffelkaas. Het basisrecept blijft Gouds, maar de smaakbeleving is telkens anders.
Hoe bewaar je Goudse kaas?
Goudse kaas bewaar je het beste in de koelkast, verpakt in kaaspaper of huishoudfolie. Haal de kaas een half uur voor het eten uit de koelkast – op kamertemperatuur komen de smaken het beste tot hun recht.
Vacuüm verpakte kaas blijft weken goed in de koelkast. Eenmaal geopend is de kaas het lekkerst als je hem binnen 5 tot 7 dagen opeet.
Seizoensvariant: graskaas
Van mei tot het najaar bestaat er een speciale lichting Goudse kaas: graskaas. Die wordt gemaakt van de eerste lentemelk van koeien die net weer in de wei staan, en heeft daardoor een mildere, romigere smaak en een opvallend gele kleur. Een echte jaargangkaas, vergelijkbaar met wijn.
Kruidenvariant: komijnekaas
Een Goudse kaas met komijnzaad: komijnekaas. De zaadjes geven een lichtzoete, kruidige aromatiek met een tikje aards en peperig. Goudse komijnekaas is volvet en romig; de magere Leidse komijnekaas heeft een rode korst en is droger en uitgesprokener van smaak.
Goudse kaas proeven?
Wil je zelf het verschil proeven tussen een jonge Noord-Hollandse kaas en een overjarige boerenkaas? Bij Cheese In A Box kun je kiezen uit een breed assortiment Goudse kazen en eenvoudig je kaas bestellen. Of laat je verrassen met een kaasabonnement – elke maand een zorgvuldig samengestelde selectie aan huis.
Liever eerst meer lezen? Ontdek ook wat boerenkaas is en waarom het zo bijzonder is.
Benieuwd naar echte Goudse? Bestel ambachtelijke kaas bij Cheese In A Box.
Veelgestelde vragen over Goudse kaas
Wat is Goudse kaas precies?
Goudse kaas is een Nederlandse 48+ harde kaas, gemaakt volgens een vast recept met stremsel, wrongel en pekel. De vorm varieert van een rond wiel tot een rechthoekige broodvorm, met gewichten tussen 2,5 en 16 kilo.
Wat is het verschil tussen Goudse en Noord-Hollandse kaas?
Noord-Hollandse kaas is een Goudse kaas die exclusief gemaakt wordt van melk uit Noord-Holland. Daardoor is hij romiger, voller en iets zoeter dan een standaard Goudse. Bij Cheese In A Box vind je vooral Noord-Hollandse varianten.
Wat betekent het Gouda Holland keurmerk?
Het Gouda Holland keurmerk is een Europees beschermde geografische aanduiding (BGA) uit 2010. Het garandeert dat de kaas is gemaakt van 100% Nederlandse melk, van Nederlandse koeien, en gerijpt op Nederlandse bodem.
Hoe bewaar je Goudse kaas het beste?
Bewaar Goudse kaas in de koelkast, verpakt in kaaspaper of huishoudfolie. Haal hem een half uur voor het eten uit de koelkast, dan komt de smaak optimaal tot zijn recht. Vacuüm verpakt blijft hij weken goed; eenmaal geopend binnen 5-7 dagen opeten.