Heb je weleens een plakje bruine kaas geproefd? In Noorwegen is het de normaalste zaak van de wereld, maar voor veel Nederlanders is brunost nog een onbekend terrein. Deze unieke kaas met zijn karamelachtige smaak en kenmerkende bruine kleur verdient een plek op jouw broodplank. In dit artikel vertellen we je alles over Noorse bruine kaas, de verschillende soorten en hoe je ervan kunt genieten.
Wat is brunost?
Brunost – letterlijk ‘bruine kaas’ in het Noors – is strikt genomen geen kaas in de traditionele zin. Het wordt namelijk niet gemaakt van wrongel, maar van wei: het vocht dat overblijft nadat melk is gestremd. Deze wei wordt urenlang langzaam ingekookt, waardoor de melksuikers karamelliseren. Het resultaat is een stevig, snijdbaar blok met een zoete, karamelachtige smaak en die typische bruine kleur.
Het smaakt anders dan welke kaas je ook kent: zoet, licht rokerig, met een vleugje karamel en een volle zuivelsmaak. Sommige mensen vergelijken het met dulce de leche, maar dan in kaasvorm.
Geschiedenis en traditie
De oorsprong van brunost gaat terug tot de Noorse bergboerderijen, waar zuivelproducten een belangrijke voedselbron waren. Het inkoken van wei was een slimme manier om niets te verspillen. De doorbraak kwam in 1863, toen Anne Hov uit de Gudbrandsdal-vallei het idee had om room toe te voegen aan de ingekookte wei. Het resultaat was een romigere, rijkere variant die al snel heel Noorwegen veroverde.
Vandaag de dag is brunost een nationaal symbool. Noren eten het dagelijks bij het ontbijt en de lunch, en het is een vast onderdeel van de Noorse eetcultuur. Er wordt jaarlijks zo’n 12.000 ton brunost geproduceerd en geconsumeerd in Noorwegen.
Soorten brunost
Er zijn verschillende soorten Noorse bruine kaas, elk met een eigen karakter:
- Gudbrandsdalsost – De meest populaire variant, gemaakt van een mix van geitenwei en koemelk. Dit is de brunost die je het vaakst tegenkomt, met een perfecte balans tussen zoet en hartig. Bestel Gudbrandsdalen gjetost bij ons.
- Ekte Gjetost – Gemaakt van pure geitenwei, zonder toevoeging van koemelk. Deze variant heeft een sterkere, meer uitgesproken smaak en is donkerder van kleur.
- Flotemysost – De mildste variant, uitsluitend gemaakt van koemelk. Lichter van kleur en zachter van smaak, ideaal als je brunost voor het eerst probeert.
Hoe eet je Noorse bruine kaas?
In Noorwegen wordt brunost altijd in flinterdunne plakjes gesneden met een kaasschaaf. Dik snijden is uit den boze: de smaak is geconcentreerd, dus dun is de sleutel. Een goede kaasschaaf is daarom onmisbaar.
De populairste manieren om brunost te eten:
- Op brood – De klassieke manier. Een sneetje volkoren- of roggebrood met een dun plakje brunost is het standaard Noorse ontbijt.
- Bij wafels – Een Noorse traditie: warme hartvormige wafels met brunost en jam. De combinatie van zoet en karamel is onweerstaanbaar.
- Bij koffie – Net als Nederlanders een koekje bij de koffie nemen, snijden Noren een stukje brunost af als koffiesnack.
- Op de kaasplank – Brunost voegt een verrassend element toe aan een kaasplank. Combineer het met crackers, fruit en noten.
Waar koop je Noorse bruine kaas in Nederland?
Brunost is in de gewone supermarkt lastig te vinden. Bij Cheese In A Box hebben we de Gudbrandsdalen Gjetost in het assortiment: de meest geliefde Noorse bruine kaas, gemaakt met geitenwei en koemelk. Perfect om kennis te maken met deze Scandinavische specialiteit.
Wil je elke maand verrassende kazen ontdekken, waaronder bijzondere soorten uit Scandinavie? Bekijk dan ons kaasabonnement en laat je verrassen door kazen van over de hele wereld.
